Januari is de maand bij uitstek om voorspellingen te doen. Hier bij Manifest hadden we een vranke voorspelling klaar: In 2018 houdt de socialistische partij in Vlaanderen het voor bekeken. En toen moest het schandaal rond Tom Meeuws nog uitbreken…

Waarom deze voorspelling?
Om te beginnen leren de Franse en Nederlandse verkiezingen ons dat alles mogelijk is. In Frankrijk gooide Macron het hele kieslandschap overhoop. De linkse presidentskandidaat Hamon haalde slechts 6% van de stemmen. Een ongezien dieptepunt voor de roemrijke Franse PS. Bij de parlementsverkiezingen zette die trend zich door met slechts 5% of 30 op 577 parlementszetels. Een opdoffer van formaat gezien hun 280 zetels in 2013. Ook in Nederland kregen de socialisten rake klappen. Lodewijk Asscher leidde zijn partij naar een bedroevende 5,7% van de stemmen. Een ongeziene nederlaag.

In Frankrijk en Nederland haalden de traditionele socialisten in 2017 respectievelijk 5% en 5,7% van de stemmen.

Het belang van het interne meningsverschil
In Nederland en Frankrijk was er amper intern debat binnen de socialistische partijen. Het leek alsof iedereen zich op voorhand neerlegde bij een onvermijdelijke, zware verkiezingsnederlaag of geen probleem zag. Ook in Vlaanderen valt diezelfde oorverdovende stilte op. Ondanks de zware klappen in peilingen en de reeks schandalen, woedt er binnen de socialistische partij nauwelijks debat. Zelfverklaarde kopstukken klampen zich vast aan de voorzitter. In de hoop toch nog een postjes te pakken? Anderen wachten hun moment af… Niet beseffend dat het misschien al te laat is.

Het einde van links platsvloers populisme?
Socialisten zetten zich al decennia af tegen “de rijken”. Ze maken de lagere klassen wijs dat de staat, geleid door socialistische politici,  er is om de gewone man te beschermen tegen rechtse kapitalisten die enkel uit zijn op eigen gewin. De recente politieke schandalen maken echter duidelijk dat het vooral socialistische politici zijn die rijkelijk in de overheidspotten graaien. Een duidelijkere deksel op de neus kan amper bedacht worden. Het is bovendien een kans voor liberalen. Meer en meer wordt duidelijk dat we nood hebben aan de een simpele en transparante overheid.

Het talent van het politiek personeel helpt de Vlaamse socialisten ook niet. De jarenlange keuze voor politieke dynastieën en electorale konijnen blijkt nefast. Nationaal worden de socialisten keer op keer afgetroefd in het oppositiewerk. De eenzame keren dat ze wel wat zendtijd krijgen, komen ze met totaal ongeloofwaardige of irrelevante voorstellen. Het land zat echt te wachten op een huisdier bij een baasje te begraven. Al jarenlang. Of toch niet?

Naast de vele schandalen en de politieke incompententie, lekt de electorale basis ook langs alle kanten. De geschoolde linkse elite gelooft niet langer in onrealistische economische fabels, terwijl de zogenaamde kleine man zich aangetrokken voelt door het identiteitsverhaal van NVA en Vlaams Belang. Gezien de strijd voor de linkse kiezer is het geen toeval dat extreemrechtse partijen in Europa hier op inspelen en momenteel allen een links economisch discours verkondigen. Van Le Pen over Wilders tot Vlaams Belang, allen mikken ze met succes op de voorheen socialistische kiezer.

Wat kan links nog redden?
De (centrum-) linkse partijen die wel nog scoren in Europa, maken een duidelijke keuze op de open-gesloten as. Een nieuwe door “The Economist” gedefinieerde scheidingslijn. Lees er meer over in dit artikel.
Macron bv, behaalde succes met een duidelijke pro-Europese boodschap. Ook in Duitsland haalde Schultz een behoorlijke score door zich pro-Europees te positioneren.  Omwille van haar historische achterban is zo’n profilering moelijk voor Spa. Een keuze voor “open” zou namelijk heel moeilijk verteerbaar zijn bij onder andere de protectionistische en weinig vooruitstrevende linkse vakbond

This is the end
De Vlaamse socialisten lijken sterk op de Nederlandse PVDA en de Franse PS. Achter het rode gordijn gaapt een grote leegte, zoals de Groenen recent in Antwerpen ontdekten. Een lokale afstraffing komt er hoogstwaarschijnlijk aan. Overal ten lande is er bloedarmoede en slagen socialisten er niet in nieuwe mensen aan te trekken. Een dodelijke spiraal, want de gemeenteraadsverkiezingen zijn hét moment bij uitstek om nieuwe mensen en nieuwe ideeën te injecteren in politieke partijen. In de socialistische bastions Antwerpen, Gent en Hasselt gooien schandalen nog extra olie op het vuur.

De vraag is niet of de socialisten de verkiezingen in het najaar gaan verliezen, maar eerder of ze nog groot genoeg zullen zijn om de verkiezingen te overleven. Laat het een kans zijn voor de liberale krachten om het momentum te grijpen en onze samenleving de volgende jaren te moderniseren.