Ons veiligheidsbeleid staat voor nieuwe uitdagingen. Onder andere de asiel- en migratiecrisis zet ons onder druk, maar zeker ook door het wegvallen van de zekerheid van de verdediging van de NAVO, is de EU steeds meer bezig met haar eigen defensieapparaat uit te bouwen. Een voorbeeld hiervan is de oprichting van een permanente gestructureerde samenwerking (PESCO). Hoewel niet zo bekend bij het grote publiek, is het toch een revolutionaire vooruitgang op vlak van defensie in de EU. Begin deze maand keurde de Raad alvast 17 PESCO-projecten goed.

Volgens Europees Parlementslid Hilde Vautmans is PESCO zelfs een eerste stap in de richting naar een Europees leger. “Door de wake-upcall van Trump en de brexit voel je een enorme drive forwards in het parlement. Iedereen schaart zich achter de Europese Defensie Unie. Die Europese samenwerking moet ten eerste zorgen voor een versterking van de Europese pijler binnen de NAVO. Daarna kunnen we kijken naar mijn Europese droom, een Europees leger.”

Wat is PESCO?

PESCO is een vrijwillige samenwerking tussen de lidstaten om de gemeenschappelijke Europese verdediging te versterken en de samenwerking tussen de lidstaten te vergroten bij toekomstige EU operaties. De nadruk ligt hier op de vrijwillige samenwerking en past in het breder kader van ‘Europe a la carte’. Hoewel de toetreding tot dit kader dus vrijwillig is, is het grote verschil in vergelijking met andere vormen van samenwerking op vlak van defensie, dat de genomen beslissingen wel degelijk bindend zijn.

Eind vorig jaar is de lijst van de 25 PESCO- deelnemers goedgekeurd (alle leden van de EU behalve: VK, Denemarken en Malta). Er zijn 17 gezamenlijke PESCO-projecten geselecteerd. Deze gaan van het oprichten van een Europees medisch commando tot een Cyber Rapid Response team.

Hoe werkt Pesco? Structuur met 2 lagen.

De afzonderlijke PESCO – projecten worden beheerd door verschillende groepen deelnemende lidstaten. De algemene regels voor de projecten zullen op Raadsniveau worden goedgekeurd. PESCO heeft bijgevolg een tweelagige structuur waar de Raad verantwoordelijk is voor het algemene beleid en de besluitvorming en de lidstaten verantwoordelijk zijn voor de uitvoer van de verschillende projecten. Bovendien zal elke deelnemende lidstaat een plan opstellen waarin het haar bijdragen en inspanningen bekend maakt die het overeengekomen is met de andere deelnemende lidstaten.

Tijdslijn

Begin deze maand heeft de Raad 17 verschillende projecten aangenomen evenals een aanbeveling met een stappenplan voor de verdere implementatie van PESCO. In concreto is het een kalender voor het evaluatie- en beoordelingsproces van de nationale uitvoeringsplannen, waarin wordt uiteengezet hoe de deelnemende lidstaten van plan zijn geleidelijk aan meer toezeggingen te doen.

Vanaf mei/juni 2018 komt er een oproep om nieuwe projecten te stimuleren en een geheel aan coherente bestuursregels voor PESCO-projecten. In oktober en november 2018 komt er een eerste beoordeling.

Hoever de samenwerking en integratie in de toekomst gaat, blijft afwachten. Eén ding is zeker, de EU-lidstaten willen een sterkere Europese pijler binnen de NAVO en dat is een goede evolutie

Belang van PESCO in 3 punten

  • PESCO fungeert als een permanent kader voor nauwere samenwerking, maar er wordt ook verwacht dat er een spill-over effect zal zijn die de defensiesamenwerking binnen de EU verder zal verdiepen.
  • PESCO zal bijdragen aan de versterking van de autonomie van de EU om alleen op te treden wanneer dat nodig is en met partners waar mogelijk. Zeker wanneer de zekerheid van de NAVO dreigt weg te vallen.
  • Er komt met PESCO niet meteen een Europees leger want de militaire middelen blijven voorlopig in de handen van de lidstaten, maar de genomen beslissingen zijn wel bindend. PESCO is dus een poging om een evenwicht te zoeken tussen de belangen van de lidstaten en die van de Unie.

Bronnen:

European External Action, ‘Permanent Structured Cooperation (PESCO) – Factsheet’ (https://eeas.europa.eu/headquarters/headquarters-Homepage/34226/permanent-structured-cooperation-pesco-factsheet_en). Geraadpleegd op 11 maart 2018.

European Council, Council of the European Union, ‘Defence cooperation: Council adopts an implementation roadmap for the Permanent Structured Cooperation (PESCO)’(http://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2018/03/06/defence-cooperation-council-adopts-an-implementation-roadmap-for-the-permanent-structured-cooperation-pesco/). Geraadpleegd 11 maart 2018.

AP Journalistiek, ‘Een Europees leger: dichterbij dan ooit’, (http://journalistiek.ap.be/defensie/). Geraadpleegd op 11 maart 2018.