De financiële crisis ligt ondertussen ruim 10 jaar achter ons. Het uitgelezen moment om eens achterom te kijken. Hebben we geleerd uit de fouten van het verleden? Of maken we straksweer dezelfde fouten? De geschiedenis toont dat mensen hardleers zijn. Al te vaak worden bij zelfde crisissymptomen het argument This time is different gehanteerd om de mogelijke gevaren onder de mat te vegen. Maar hoe zit het nu?.

Schuld bij gezinnen vs schuld bij bedrijven

Een overmaat aan schulden, zowel bij particulieren, bedrijven als bij overheden, was zonder twijfel een van de belangrijkste oorzaken van de crisis van 2007. Men stelde net voor de crisis vast dat kapitaalmarkten ondersteund werden door onhoudbare en slecht gereguleerde pieken in de schulden van gezinnen. Denk hier bijvoorbeeld aan de gammele hypotheekleningen die zelfs aan de zwakste terugbetalers werden toegekend. Een kaartenhuisje dat op instorten stond en dat uiteindelijk ook deed. We zien vandaag opnieuw signalen dat Amerikaanse schulden hoog zijn, maar dit met één groot verschil: die schuldgraad zit vooral bij bedrijven en waarschijnlijk om groei te financieren, terwijl die schulden in 2007 vooral bij “overindebted” gezinnen zat. Meer nog, de schuldgraad van de Amerikaanse gezinnen is op het laagste punt sinds de jaren 1980. We moeten waakzaam blijven, maar het schuldenrisico lijkt op dit moment niet bij de Amerikaanse gezinnen te zitten.

Gezondere balansen

Toen de crisis losbrak was een van de grote problemen dat tal van banken hun balans vol hadden gestouwd met risicovolle hypotheekleningen, en andere risicovolle investeringen. Om deze te financieren leenden banken vaak zelf enorme bedragen.  Heel wat investeringen liepen fout, de eerste dominosteen werd aangetikt, en de hele financiële sector zakte als een kaartenhuisje in elkaar.  Vandaag is er  nieuwe wetgeving waardoor banken veel minder kunnen lenen om zelf in risicovolle leningen te investeren. sinds de crisis lijkt ons financiële systeem dus heel wat veiliger geworden.

Ongemakkelijk lange beursrally

In 2007 dachten velen dat ze met hun investeringen quasi de lotto gewonnen hadden, er werd veel rendement met laag risico beloofd. Uiteindelijk bleek dat er luchtkastelen waren gebouwd en gingen de aandelenbeurzen diep in het rood.

Vandaag geven spaarboekjes en obligaties in onze contreien nog steeds bitter weinig rendement. Dit betekent dat een investeerder, zelfs de kleine, eigenlijk enkel in aandelen kan investeren indien hij wat rendement wil. De beursrally duurt op dit moment reeds ongemakkelijk lang, maar wordt nog steeds ondersteund sterke bedrijfsresultaten.

Dus…

Zwellende, gezwollen en gebarsten bubbels in tal van markten hebben we laatste jaren regelmatig gezien. De dotcom bubbel begin jaren 2000, Amerikaans vastgoed in 2007 of zelfs de bubbel der bubbels: de tulpenbollenprijzen van 1620. Op zich lijken we toch iets geleerd te hebben sinds 2007. We kunnen altijd onvoorzien dezelfde of soortgelijke fouten maken maar structureel zijn de financiele markten er best op vooruit gegaan. De voorzienbare toekomst straalt vandaag… maar was dat begin 2007 niet ook zo?