De laatste weken was het migratiepact niet uit het nieuws weg te slaan. Er werd gegoocheld met het feit dat het pact niet-bindend is of misschien wel, de deur open zet voor elke mogelijke migrant of toch niet, onze welvaart erdoor onder druk komt te staan of net versterkt wordt, etc etc. Een regeringspartij stapte er zelfs voor op. Opvallend dat er zoveel inkt vloeit over een VN tekst. Zou het iets met de verkiezingen van mei 2019 te maken hebben of met de resultaten van die van oktober 2018? Maar wat zijn de feiten nu eigenlijk? 

Het Migratiepact, een naam die een serieuze bijklank heeft gekregen. Een gekleurde naam die verzonnen werd is het Marrakesh-pact terwijl het eigenlijk in New York gestemd wordt. Men zou voor minder kunnen spreken van polariserende etnische associaties. De officiële naam van het pact is eigenlijk het “Mondiaal pact voor Veiligheid, Ordelijkheid en Reguliere migratie”.  Als je die volledige titel leest, valt de negatieve connotatie die het pact kreeg toch al deels weg?

Het Migratiepact kwam er naar aanleiding van de totale migratie chaos in 2015. Vanaf dan kwamen veel migranten en vluchtelingen per boot naar Europa. De Verenigde Naties, inclusief de meeste Westerse landen, willen met het pact migratie in goede banen leiden door hierover wereldwijd afspraken te maken. Of dit pact meer migranten naar Europa zal lokken weet niemand, maar dat is alleszins niet het opzet van de tekst.

In september gaf onze eerste minister op de tribune van de VN een ja-woord. Waarmee wij ons als klein land achter dit pact schaarden. Hij deed dit overigens met medeweten en volledige steun van de politieke partij die is gaan dwarsliggen. Iedereen is het erover eens dat we migratie slim moeten aanpakken, in goede banen moeten leiden. Dat dit op korte termijn gedaan krijgen een huzarenstukje is, weet ook iedereen. De vraag rijst natuurlijk, als je het niet eens geraakt met een brede groep van andere landen, kunnen wij als lans het probleem dan eenzijdig (als één-enkel land) aanpakken? Wij als land dat daarenboven aantrekkelijk is voor tal van vluchtelingen, open grenzen heeft en het grootste deel van haar welvaart te danken heeft aan internationale handel. Een klein land kan moeilijk zomaar haar grenzen sluiten. 

Als je het migratiepact van dichtbij bekijkt, los van alle vooroordelen of insinuaties, zie je een pact met 23 doelstellingen om migratiebeheer te coördineren met als leidraad de mensenrechten. Elke staat die dit pact ondertekent zal zelf instaan voor de uitwerking van elk van deze 23 doelstellingen en elke staat behoudt zijn bevoegdheid om te bepalen wie er wel of niet toegang krijgt tot zijn grondgebied. Per doelstelling suggereert het pact mogelijke beleidsopties en best practices, met andere woorden maatregelen die niet bindend zijn.

Een maatregel die we vaak op ons bord kregen de laatste weken en verduidelijking vraagt, ging over het bemoeilijken van opsluiting en terugkeer van irreguliere migranten. Het pact herbevestigt namelijk bestaande internationale, Europese en nationale rechtsregels. Men kan een persoon van zijn vrijheid beroven indien dit voorzien is in de wet en deze een rechtmatig doel nastreeft. Daarnaast moet een opsluiting noodzakelijk en proportioneel zijn ten opzichte van dit doel. Dit juridisch kader is niet nieuw, het staat in het Europees Verdrag voor de rechten van de mens en is verankerd in het Unierecht én het internationaal gewoonterecht.

Een andere belangrijke nuance in dit verhaal is het onderscheid tussen reguliere (legale) en irreguliere (illegale) migratie. Het pact erkent wel degelijk het onderscheid tussen beiden. Net zoals dit onderscheid ook door het Unierecht gemaakt wordt, waardoor België gebonden is. Zo zijn we gebonden door richtlijnen om reguliere migratie te faciliteren alsook door richtlijnen en verordeningen om irreguliere migratie tegen te gaan. Daarbij komt onmiddellijk de stelling over de toegang tot onze sociale zekerheidsrechten. Die zijn niet zomaar meeneembaar. Reguliere migranten, namelijk arbeidsmigranten die een verblijfsstatuut verkregen, kunnen in beperkte maten genieten van onze sociale zekerheid. Irreguliere migranten kunnen dit in geen geval.

Een ding is ondertussen wel heel duidelijk geworden, niet alleen op internationaal niveau kiest men best voor samenwerking, ook hier op nationaal niveau. Het feit dat partijen van menig verschillen over één pact betekent niet dat er niet kan worden samengewerkt over tal van andere zaken. De laatste jaren hebben de voormalige regeringspartijen constructief samengewerkt en belangrijke zaken  gerealiseerd. Deze regering heeft vier jaar lang samen gekozen voor een sterk socio economisch verhaal. Een verhaal voor meer koopkracht, meer jobs en meer welvaart voor iedereen. Er is een partij een paar weken geleden vertrokken uit deze regering, dit over een niet bindende tekst van de Verenigde Naties.  Stoppen op 5 meter van de eindmeet is onverantwoord. Samen werken en afwerken is dat niet.  Het migratiepact is een symbooldossier. Een stok om mee te slaan in tijden van sociale media.

Franc Bogovic
Vlaams Volksvertegenwoordiger
www.francbogovic.be