Recent onderzoek van de KU Leuven toont aan dat hoogbegaafde leerlingen in het eerste jaar van het secundair onderwijs zich vervelen op school. In de steekproef gaat het over een substantiële groep leerlingen resp. 9% meerbegaafd en 4% hoogbegaafd.Los van de ronkende krantenkoppen waarmee het onderzoek in de pers kwam, brengt het een bekend pijnpunt terug onder de aandacht: ons onderwijssysteem is momenteel niet afgesteld op het laten excelleren van onze sterkste krachten.

Hoogbegaafd maar niet gemotiveerd?
De onderzoeksresultaten tonen aan dat deze leerlingen minder geboeid zijn door hun schoolwerk, er geen energie uit halen en minder gemotiveerd zijn om te studeren. Daarnaast wordt hun schoolwerk niet ervaren als voldoende uitdagend en geven ze aan dat het gebrek aan stimulerend schoolwerk de reden is van hun demotivatie.

Enige nuance inzake de onderzoeksresultaten is wel aangeraden: het gaat hier over eerste resultaten maar tevens ook over leerlingen die nog maar net starten aan hun secundaire school carriere. Verdere resultaten kunnen derhalve in zowel positieve als negatieve zin evolueren.

Hoogbegaafde leerlingen thuis opleiden?
Het expertisecentrum voor hoogbegaafden “Exentra”, dat veel van deze leerlingen over de vloer krijgt, merkt dat twee op de drie van hen schoolmoe zijn. Nochtans zijn meer- en hoogbegaafde jongeren bijzonder waardevol voor de samenleving. Op de arbeidsmarkt dragen ze bij tot een hogere economische output. Ze kunnen de ingenieurs, wiskundigen en wetenschappers van morgen worden; het zijn precies die beroepsprofielen waar de samenleving vandaag én morgen nood aan heeft.

Hoogbegaafdheid is een belangrijke reden van ouders om hun kinderen weg te halen uit de klas en hen zelf thuis les te geven, of naar een privéschool te sturen. Omdat dit uitdagender en motiverender zou zijn. Deze alternatieve vorm van onderwijs mag dan wel aangepast zijn aan hun noden, maar is allesbehalve een cadeau op sociaal vlak voor de leering zelf of voor de ouders.

De weg voorwaarts: Inzetten op talent
Vanuit onderwijs wordt er geen systematisch beleid gevoerd om deze jongeren aan boord te houden. Ondersteuning op scholen wordt vaak geboden aan cognitief minder sterke leerlingen, waardoor de meer- en hoogbegaafden uit de boot dreigen te vallen en te veel talent verloren gaat. Het is absoluut terecht dat we onze aandacht richten naar leerlingen die leerachterstand dreigen op te lopen. Maar daarmee riskeren we de toplaag uit het oog te verliezen. De hoogbegaafden hebben even zeer recht op gelijke onderwijskansen. In de kennismaatschappij waarin we leven, zouden de sterkste leerlingen beter ondersteund moeten worden en moet extra begeleiding hiervoor mogelijk zijn. Zo wordt er best ingezet op:

  • Leerkrachten zijn de eerste lijn om tijdig meer- en hoogbegaafdheid bij hun leerlingen te detecteren. Tijdens hun opleiding of via nascholing zou hier meer aandacht voor moeten zijn. Als ze de tekenen (h-)erkennen kunnen ze hiermee aan de slag en worden deze hoogbegaafde leerlingen niet weggezet als bvb. ‘lui’. Niet zelden voelen hoogbegaafde leerlingen zich immers ongelukkig en onbegrepen binnen het huidige onderwijs.
  • Tegenwoordig zijn er al verschillende digitale hulpmiddelen beschikbaar in de vorm van leerprogrammas op tablets, die toelaten dat leerlingen met een hoger niveau een grotere uitdaging krijgen. Hierop zetten we best versneld in.
  • Hou hoogbegaafde leerlingen niet langer dan nodig op de secundaire school. Laat hen sneller doorvloeien richting hoger onderwijs indien ze dit aankunnen. Ze kunnen via de examencommissie hun diploma al in het vijfde jaar secundair behalen en vervolgens verdere studies aanvatten, ditmaal wel met uitdaging en motivatie.
  • Verder onderzoek rond motivatie van begaafde leerlingen is nodig. Betrokkenheid en motivatie, de parameters van het geciteerde onderzoek, zijn geen inherente kenmerken van een kind maar kenmerken die worden gevormd door de omgeving waarin een kind opgroeit en waarin het schoolloopt.

We moeten inzetten op de sterktes van hoogbegaafde leerlingen om hen hun begaafdheid ten volle te laten benutten. Een schoolaanbod dat hen stimuleert, uitdaagt en motiveert draagt hiertoe bij. Voor henzelf maar ook voor onze samenleving.

Franc Bogovic
Vlaams Volksvertegenwoordiger

foto: www.pexels.com
bron: www.francbogovic.com